Zeka sağduyu gibi değildir, yani insanlar arasında yeterince eşit bölüştürülmemiştir.

Ne var ki kimse kendinin zekasını başkasınınkinden daha aşağı görmediği ve zekalar arasında eşitlik sağlayacak bir yöntem de pek bilinmediği için, buradaki adaletsizlik,politika gündemine hiçbir zaman girmemiştir.

Bu yüzden de zeka, ne tümden iktidara gelebilmiş, ne de tümden muhalefette kalabilmiştir. Binlerce yıldan beri biraz iktidarda, biraz da muhalefette olarak dolanıp durmuştur ortalıkta...

Zeka ile akıl arasındaki fark, her zaman ilgisini çekmiştir insanların. Ama ikisini de bir türlü, doğru dürüst birer tanımlamanın içine oturtamamışlardır.

Onun için de beyin jimnastiği ile ilgili konuşmalarda sık rastlanan sorulardan biri de:
- Kurnazlık nedir, zeka nedir, akıl nedir olmuştur.

Kurnazlık "doğru olmayanı doğru imiş gibi göstererek, kendi çıkarı için doğrunun peşinde olan aklı yanıltma çabalarının tümüdür. Belirli bir süreç içinde kendi kendisiyle çelişkilere düşüp iflas etmeye mahkumdur.

"Yaratıcı akıl" ile "doğruyu bulma" atılımlarından yoksun toplumlarda,kurnazlık ağır basar ve ortaya, önüne gelenin birbirinin gözünü boyamaya kalktığı bir madrabazlık panayırı çıkar... Böylesine bol tepişmeli bir sıçan yuvasında ise ne güven, ne huzur,ne de doğrulara dönük rahatlamalar olur... Karşılıklı kurnazlıklar, hemen herkesi aynı ölçüde bir yaşam felcine uğratır...

Zeka geniş anlamda beynin algılama hızıdır. Halk dilinde "leb..." demeden
"leblebiyi" anlama diye tanımlanır. Ama belirli bir yöntemle bütünleşmeden, yalın ve çıplak olarak, sağlam bir sonuca ulaşamaz...

Dört bilinmezli bir denklemin nasıl çözüleceğini bilmiyorsa, bir bakışta o çözümü bulamaz. Ama sonuca ulaşamamasındaki nedeni de algılar ve o boşluğu doldurma aranışına yönelir...

Akıl, algılamalar toplamından, bilinmezi keşfe dönük, bir yargılamalar sistematiğine geçişin mekanizmasıdır.
Günlük yaşam içinde ise kurnazlık zeka ile, zeka akıl ile, hepsi çevre koşullanmaları ve duygusal eğilimlerle karmakarışık olarak toplumsal kafa düzeyini oluşturur.

Bu düzeyin üstüne çıkma çabası, aklın ve düşüncenin özgürleşme çabasıdır.
Rönesansta büyük bir sıçrama yapan bu çaba, Türkiye'de yeni yeni uç vermekte,donmuş kalıplara yapışma alışkanlığındaki konformist slogancılık, yeni yeni kendisini dinamik bir evreye yöneltmektedir.

Konuyu azıcık hafifletmek için, şaka seven ünlü yazarların zeka ve akıl üstüne neler söylemiş olduklarına şöyle bir göz atalım.

Büyük denemeci Alain:
- Zeki görünenlere acırım ben, diyor, zeki görünme öyle bir vaaddir ki, o vaadi tutma olanağı hiç bir zaman bulunamaz...

Mizahcı Detoeuf de şöyle diyor:
- Zeki insanların çok olmayışı büyük bir mutluluktur. Şayet herkes zeki olsaydı, bir şeyler yapma olanağı hiç mi hiç kalmayacaktı...

tşkler...